W skrócie
- 1921Katedra Mechaniki Rolniczej na Wydziale Rolniczo-Leśnym Wszechnicy Piastowskiej (Uniwersytetu Poznańskiego)
- 1945Zakład Maszynoznawstwa Rolniczego po reaktywowaniu Uniwersytetu
- 1951Wyższa Szkoła Rolnicza w Poznaniu – Katedra Maszynoznawstwa Rolniczego
- 1957nowe budynki przy ul. Wojska Polskiego 50
- 1966Oddział Mechanizacji Rolnictwa i pierwszy nabór na kierunek Mechanizacja Rolnictwa
- 1970Instytut Mechanizacji Rolnictwa
- 2000Instytut Inżynierii Rolniczej
- 2012Instytut Inżynierii Biosystemów
- 2020Katedra Inżynierii Biosystemów na Wydziale Inżynierii Środowiska i Inżynierii Mechanicznej
Początki
Korzenie poznańskiej inżynierii rolniczej sięgają 1921 roku. Zaledwie dwa lata po powołaniu Wszechnicy Piastowskiej (od 1920 roku – Uniwersytetu Poznańskiego), na Wydziale Rolniczo-Leśnym utworzono Katedrę Mechaniki Rolniczej. Pierwsze wykłady z maszyn rolniczych prowadzili w niej profesorowie Tadeusz Świerzawski, Wacław Wakar, Zygmunt Jackowski, Stefan Biedrzycki i Jerzy Wierzbowski.
Po II wojnie światowej, wraz z reaktywowaniem Uniwersytetu, w 1945 roku powołano Zakład Maszynoznawstwa Rolniczego, a w 1950 roku – Katedrę Mechanizacji Rolnictwa z Zakładem Mechanizacji Rolnictwa. Przełomem było utworzenie w 1951 roku, decyzją Rady Ministrów, Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu, wydzielonej z Uniwersytetu Poznańskiego. W jej ramach, na Wydziale Rolniczym, powstała Katedra Maszynoznawstwa Rolniczego, kierowana przez mgr. Stanisława Weresa. Mieściła się w Ogrodach Szkolnych przy ulicy Dąbrowskiego 169/171, a maszynoznawstwa rolniczego uczyła studentów Wydziałów Rolniczego, Ogrodniczego i Zootechnicznego. W 1955 roku rozpoczęto budowę nowego kompleksu naukowo-dydaktycznego przy ulicy Wojska Polskiego 50. Od 1957 roku Katedra działa w nowych budynkach, które do dziś stanowią podstawową bazę naukowo-dydaktyczną inżynierii rolniczej.
Rozwój kierunku i powstanie Instytutu
Na przełomie lat 1960/1961 z Katedry Maszynoznawstwa Rolniczego wyodrębniono Katedrę Mechanizacji Rolnictwa, której od 1964 roku kierował prof. Stanisław Weres, a w 1961 roku uruchomiono na Wydziale Rolniczym Katedrę Maszynoznawstwa Rolniczego z Zakładem Maszynoznawstwa Rolniczego pod kierownictwem prof. Zbisława Martiniego. Zarządzeniem Ministra Szkolnictwa Wyższego z 25 maja 1966 roku powołano Oddział Mechanizacji Rolnictwa oraz kierunek studiów Mechanizacja Rolnictwa i przeprowadzono pierwszy nabór studentów. W 1971 roku tytuł zawodowy magistra inżyniera mechanizacji rolnictwa otrzymali pierwsi absolwenci.
Instytut Mechanizacji Rolnictwa powołano w 1970 roku z dwiema katedrami – Mechanizacji Rolnictwa i Maszynoznawstwa Rolniczego; pierwszym dyrektorem został doc. dr Witold Woyke. Kadrę dydaktyczną kierunku współtworzyli naukowcy Instytutu i Wydziału Rolniczego, a także Politechniki Poznańskiej, Przemysłowego Instytutu Maszyn Rolniczych oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Struktura jednostki zmieniała się wraz z rozwojem nauki: katedry zastąpiono zespołami dydaktycznymi (mechanizacji rolnictwa, mechanizacji ogrodnictwa, mechanizacji produkcji zwierzęcej, maszynoznawstwa rolniczego, motoryzacji, technologii i organizacji napraw oraz eksploatacji maszyn rolniczych), następnie zespołami naukowo-dydaktycznymi, a w końcu zakładami. W 1972 roku Wyższą Szkołę Rolniczą przemianowano na Akademię Rolniczą w Poznaniu, a dwa lata później powołano Studenckie Koło Naukowe Mechanizatorów Rolnictwa, działające dziś jako Studenckie Koło Naukowe Inżynierii Rolniczej.
Inżynieria rolnicza i biosystemów
Zmieniał się także kierunek kształcenia i profil badań. W 1992 roku kierunek Mechanizacja Rolnictwa przekształcono w Technikę Rolniczą, następnie w Technikę rolniczą i leśną, a w 1998 roku wyodrębniono na nim specjalności: technika rolnicza, ekonomika i organizacja usług technicznych w rolnictwie oraz informatyka w inżynierii rolniczej; w 2006 roku dołączyła inżynieria agroenergetyki. W 2000 roku jednostka przyjęła nazwę Instytut Inżynierii Rolniczej. Pozycję naukową potwierdziły uprawnienia Wydziału Rolniczego do nadawania stopnia doktora nauk rolniczych (2005) oraz doktora habilitowanego (2009) w dyscyplinie inżynieria rolnicza. Równolegle powstawały nowe kierunki – Informatyka i Agroinżynieria (od roku akademickiego 2009/2010), Ekoenergetyka (od 2010/2011) oraz Informatyka stosowana (2018) – a także studia podyplomowe, w tym Świadectwa i Audyt Energetyczny (2010) i Agrotronika (2017). W 2013 roku kierunek Technika Rolnicza i Leśna otrzymał nazwę Inżynieria Rolnicza.
Ważną część życia naukowego wyznaczały konferencje i szkoły: ogólnopolska konferencja „Zastosowanie technologii informacyjnych w rolnictwie” (1999), Letnia Szkoła Inżynierii Systemów Rolnictwa w Boszkowie (od 2004) oraz cykliczna konferencja „Aktualne problemy inżynierii biosystemów” (od 2011). Zmiany nazw – Akademii Rolniczej na Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu (2008), Wydziału Rolniczego na Wydział Rolnictwa i Bioinżynierii (2010) oraz Instytutu na Instytut Inżynierii Biosystemów (2012) – odzwierciedlały przejście od mechanizacji rolnictwa ku nowoczesnej inżynierii biosystemów.
Połączenie dróg
Drogi melioracji wodnych i mechanizacji rolnictwa spotkały się w 2020 roku, kiedy Instytut Inżynierii Biosystemów połączono z Wydziałem Inżynierii Środowiska i Gospodarki Przestrzennej, a Instytut przekształcono w Katedrę Inżynierii Biosystemów. Zmiana nazwy dyscypliny wynikała z reformy systemu szkolnictwa wyższego i nauki z 2018 roku, która wprowadziła nową klasyfikację dziedzin i dyscyplin naukowych. Dotychczasowa dyscyplina inżynieria rolnicza, w której Wydział nadawał stopnie naukowe, nie została w niej zachowana, a jej dorobek i tradycje włączono do dyscypliny inżynieria mechaniczna. W ten sposób wieloletni dorobek inżynierii rolniczej stał się fundamentem działalności Wydziału w obszarze inżynierii mechanicznej.
Ludzie
Instytutem kierowali kolejno: doc. dr Witold Woyke (1970–1975 i 1978–1981), prof. dr hab. Ryszard Ganowicz (1975–1978), dr Jan Adanowicz (1981–1984), doc. dr hab. Jan Frużyński (1984–1987), doc. dr Eugeniusz Wojtowicz (1987–1990), prof. dr hab. Adam Krysztofiak (1991–2011) oraz, od 2011 roku, prof. dr hab. Jacek Przybył. Z Instytutu wywodzili się także prodziekani Wydziału Rolniczego: prof. Stanisław Weres, doc. dr Zbigniew Topolski, prof. dr hab. Tadeusz Sęk, prof. dr hab. Marian Lipiński, prof. dr hab. Leszek Piechnik, prof. dr hab. Jacek Przybył oraz dr hab. Piotr Rybacki. Pamiętamy też o prof. Stanisławie Weresie, organizatorze nauczania techniki rolniczej i wieloletnim kierowniku Katedry Mechanizacji Rolnictwa, zmarłym w 1980 roku.